ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ قۇربانلىق قىلىشى: قۇربان ھېيتنىڭ ئاساسى
شۇڭا ئۆيىدە پەقەت بىر ئوغلى يەنى ئىسمائىل بىلەن قالغاندىن كېيىن ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام ئاللاھنىڭ ئەڭ چوڭ سىنىقىغا دۇچ كەلدى. ئەمما ئۇ بىزگە توغرا يولنى بەكرەك چۈشۈنىشنىڭ يولىنى ئىچىپ بېرىدۇ. بۇ يەردىن تەۋرات ۋە قۇرئاندا ئېيتىلغان ئوغۇلىنىڭ قۇربانلىق قىلىشىنىڭ ھېكايىسىنى ئوقۇڭ . كىتابلاردىكى بۇ ۋەقەلىك قۇربان ھېيتنى تەبرىكلەشنىڭ ئاساسىدۇر. ئەمما بۇ پەقەت تارىختىكى بىر ۋەقە ئەمەس. بەلكى ئۇنىڭدىنمۇ مۇھىمدۇر
بىز كىتابلاردىكى ھېكايىدىن بۇنىڭ ئىبراھىم ئۈچۈن بىر سىناق ئىكەنلىكىنى كۆرەلەيمىز. ئەمما بۇنىڭدىنمۇ مۇھىمى – ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام پەيغەمبەر بولغانلىقى ئۈچۈن ، بۇمۇ بىز ئۈچۈن بىر بەلگە ، شۇڭا بىز ئاللاھنىڭ بىزگە قىلغان غەمخورلۇقى ھەققىدە تېخىمۇ كۆپ نەرسىلەرنى ئۆگىنەلەيمىز. بۇ قانداق ئالامەت؟ ئۇ ئوغلىنى قۇربانلىق قىلىشقا تەييارلىق قىلىۋاتقاندا نېمە ئىش بولغانلىقىغا دىققەت قىلىڭ
«!ئاللاھنىڭ پەرىشتىسى ئاسماندىن ئۇنى چاقىردى: «ئىبراھىم! ئىبراھىم
.ئۇ: «مانا مەن» دېدى
12 ئۇ ئۇنىڭغا: ــ سەن بالىغا قولۇڭنى تەگكۈزمىگىن، ئۇنى ھېچنېمە قىلمىغىن؛ چۈنكى مەن سېنىڭ خۇدادىن قورققانلىقىڭنى بىلدىم؛ چۈنكى سېنىڭ ئوغلۇڭنى، يەنى يالغۇز ئوغلۇڭنى مەندىن ئايىمىدىڭ، ــ دېدى.
13 ئىبراھىم بېشىنى كۆتۈرۈپ قارىۋىدى، مانا، ئارقىسىدا مۈڭگۈزلىرى چاتقالغا چىرمىشىپ قالغان بىر قوچقارنى كۆردى. ئىبراھىم بېرىپ قوچقارنى ئېلىپ، ئۇنى ئوغلىنىڭ ئورنىدا كۆيدۈرمە قۇربانلىق قىلىپ سۇندى
[22: 11-13 يارىتىلىش]
ئەڭ ئاخىرقى پۇرسەتتە، ئىبراھىمنىڭ ئوغلى ئۆلۆمدىن قۇتۇلدۇرۇلۇپ قېلىندى. ئىبراھىم بىر قوچقارنى كۆردى، ھەمدە ئۇنى قوربانلىق قىلدى. ئاللاھ ئۇنىڭغا بىر قوچقارنى چۇشۇرۇپ بەردى، ھەم بۇ قوچقار ئۇنىڭ ئوغلىنىڭ ئورنىغا قۇربانلىق قىلىندى
ئەمدى بىر سوئال سوراپ باقايلى. ھېكايىنىڭ بۇ قىسمىغا كەلگەندە قوچقار ئۆلگەنمۇ ياكى تىرىكمىدى؟
مەن بۇنى نىمىشكە سورايمەن؟چۇنكى ئىبراھىم بۇ جايغا بىر ئىسىم قوياتتى لېكىن كۆپ ئادەملەر ئۇنىڭ مۇھىملىقىنى ئۇنتۇپ قالاتتى. بۇ ھېكايە داۋاملىشىدۇ
14 شۇنىڭ بىلەن ئىبراھىم شۇ جايغا «ياھۋەھ-يىرەھ» دەپ ئات قويدى. شۇڭا كىشىلەر: «پەرۋەردىگارنىڭ تېغىدا تەمىنلىنىدۇ» دېگەن بۇ سۆز بۈگۈنگە قەدەر ئېيتىلىپ كېلىۋاتىدۇ
[22:13-يارىتىلىش 14]
ئۆتمۈشكە ئەمەس ، كەلگۈسىگە نەزەر
بۇ جايىنىڭ ئىسمى ئېنىقلا كەلگۈسى زامەندا ئېيتىلغان . نۇرغۇن كىشىلەر ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام قوچقارنى ئويلاپ ئۇ جايغا ئىسىم قويدى دەپ قارايدۇ. ئاللاھ قوچقارنى ئاسماندىن چۇشۇرۇپ بەردى. ئاندىن ئىبراھىم ئۇنى ئوغلىنىڭ ئورنىدا قۇربانلىق قىلدى. ئەمما ئىبراھىم جاينىڭ ئىسىمنى قويغاندا ، ئۇ قوچقار ئاللىقاچان ئۆلۈپ بولغان ۋە قۇربانلىق قېلىنىپ بولغان . ئەگەر ئىبراھىم ئاللىقاچان ئۆلۈك ۋە قۇربانلىق قىلىنغان بۇ قوچقارنى ئويلىغان بولسا ، ئۇنىڭغا « ئاللاھ تەمىنلىگەن » دەپ ئىسىم قويغان بولاتتى. ئۇ ئۆتكەن زاماندا ئۇنىڭغا ئىسىم قويغان بولاتتى . مۇسا پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم بۇنىڭغا باھا بەرگەن بولاتتى. ھازىرمۇ كىشىلەر« ئاللاھنىڭ تېغىدا تەمىنلەندى » دىگەن بولاتتى. ئەمما بۇ ئىسىم ئۆتمۈشكە ئەمەس ، كەلگۈسىگە قارايدۇ. ئىبراھىممۇ ، مۇسامۇ ئاللىقاچان ئۆلگەن قوچقارنى ئويلىمىغان ئىدى. ئۇلار ئۇنىڭغا كەلگۈسىگە قارايدىغان باشقىچە بىر ئىسىم قويدى
ئەمما بۇ نەرسە نېمە؟
قۇربانلىق نەدە قىلىندى؟
ئۇ: ــ سەن ئوغلۇڭنى، يەنى سەن سۆيىدىغان يالغۇز ئوغلۇڭ ئىسھاقنى ئېلىپ، مورىيا يۇرتىغا بېرىپ، شۇ يەردە، مەن ساڭا ئېيتىدىغان تاغلارنىڭ بىرىنىڭ ئۈستىدە ئۇنى كۆيدۈرمە قۇربانلىق سۈپىتىدە سۇنغىن، ــ دېدى.
[22:2 يارىتىلىش]
سۇلايمان يېرۇسالېمدا پەرۋەردىگار ئاتىسى داۋۇتقا ئايان بولغان مورىيا تېغىدا، يەنى يەبۇسىي ئورناننىڭ خامىنىدا، داۋۇت تەييار قىلىپ قويغان يەردە، پەرۋەردىگارنىڭ ئۆيىنى سېلىش ئىشىنى باشلىدى.
[تارىخ «2» , 3: 1]
باشقىچە ئېيتقاندا ، ئىبراھىمنىڭ (ۋە مۇسانىڭ) دەۋرىدىكى «مورىيا تېغى» چۆلدىكى يەككە تاغ چوققىسى ئىدى. ئەمما 1000 يىلدىن كېيىن داۋۇد ۋە سۇلايمان بىلەن يېرۇسالېمغا ئايلاندى (ئەل قۇدس). بۇ ئىسرائىللارنىڭ مەركىزى ۋە پايتەختى بولۇپ ، ئۇلار «پەرۋەردىگار»غا ئىبادەتخانا سالدى. ھازىرغىچە ، ئۇ يەھۇدىيلەر ئۈچۈن بىر مۇقەددەس جاي
:مورىيا تېغىنى ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام ئەمەس ، بەلكى «پەرۋەردىگار» تاللىدى. جىن سۈرىسى چۈشەندۈرگەندەك
.مەسجىدلەر ئاللاھقا خاستۇر، ئاللاھقا قوشۇپ ھېچكىمگە ئىبادەت قىلماڭلار
[جىن سۈرىسى 48 -ئايەت]
ئىيسا ئەل مەسىخ ۋە مورىيا تېغىدىكى قۇربانلىق
ئەتىسى، يەھيا ئەيسانىڭ ئۆزىگە قاراپ كېلىۋاتقانلىقىنى كۆرۈپ مۇنداق دېدى: – مانا، پۈتكۈل دۇنيانىڭ گۇناھلىرىنى ئېلىپ تاشلايدىغان خۇدانىڭ قوزىسى
مانا، مەن سىلەرگە: «مەندىن كېيىن كەلگۈچى بىرسى بار، ئۇ مەندىن ئۈستۈندۇر، چۈنكى ئۇ مەن دۇنيادا بولۇشتىن بۇرۇنلا بولغانىدى» دېگىنىم دەل مۇشۇ كىشىدۇر
[1:29-30 يۇھاننا]
ۋە ئۇنىڭ ھېرود خاننىڭ ئىدارە قىلغان ئۆلكىدىن كەلگەنلىكىدىن خەۋەر تېپىپ، ئۇنى ھېرودقا يوللاپ بەردى (ئۇ كۈنلەردە ھېرودمۇ يېرۇسالېمدا ئىدى)
[23:7 لۇقا]
قۇربانلىق: ئۆلۈمدىن قۇتۇلغان ئىبراھىم
بىز ئۇنىڭ ئورنىغا چوڭ بىر قۇربانلىقنى (يەنى جەننەتتىن چىققان قوچقارنى) بەردۇق
[ساففەت سۈرىسى107 -ئايەت]
تۆلەم دېگەن نېمە؟ بىر مەھبۇسنى قويۇپ بېرىش ئۈچۈن ، تۇتۇلغان كىشىگە تۆلەم تۆلەشنى تەلەپ قىلىدۇ. ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ «تۆلەمگە ئېرىشىشى» ئۇنىڭ بىر نەرسىنىڭ مەھبۇس ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ (ھەئە ھەتتا ئۇلۇغ پەيغەمبەرمۇ!). ئۇ نېمە ئۈچۈن مەھبۇستتى؟ ئۇ ئۆلۈمگە مەھبۇس ئىدى. گەرچە ئۇ پەيغەمبەر بولسىمۇ ، ئۆلۈم ئۇنى مەھبۇس قىلدى. بىز ئادەم ئەلەيھىسسالامنىڭ ئالامىتىدە ئاللاھ ئادەم ئەلەيھىسسالامنى ۋە ئۇنىڭ بالىلىرىنى ( يەنى ھەممەيلەننى ؛ پەيغەمبەرلەرمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ)مەڭگۇ ياشىمايدىغانقىلغانلىقىنى كۆردۇق. ئۇلارنىڭ ھەممىسى ھازىر ئۆلۈمگە مەھبۇسلار ئىدى. بۈگۈنگە قەدەر ياخشى ياكى ناچار ، باي ياكى كەمبەغەل ، ئەر ياكى ئايال ، ئېتىقادچى ياكى ئىشەنمەيدىغانلارنىڭ ھەممىسى ئۆلىدۇ
ئەمما قۇربانلىق قىلىنغان قوينىڭ بايانىدا، ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام تۆلەم ئارقىلىق ئۆلۈمدىن قۇتۇلدى
پەيغەمبەرلەرنىڭ ھايۋانلارنى قۇربانلىق قىلىدىغانلىقىنى كۆرۈش ئۈچۈن بەلگىلەرنىڭ رەت تەرتىپىنى قايتا كۆرۈڭ ( ئادەم ، قابىل ۋە ھابىل ، نۇھ ، ئىبراھىم 1 ). ئۇلار بۇ توغرىدا بىز بۈلمەيدىغان نەرسىلەرنى بىلەتتى. چۈنكى ئىبراھىم كەلگۈسىنى كۆرسىتىپ بېرىدىغان ئىسىمنى ئىشلەتكەندىكىن ، «ئاللاھنىڭ قوزىسى» ئىيسانىڭ بۇ تۆلەمدە ئاساسلىق رول ئوينايدىغانلىقىنى بىلىمىز
قۇربانلىق: بىز ئۈچۈن بىر بەخت
سەن مېنىڭ ئاۋازىمغا قۇلاق سالغىنىڭ ئۈچۈن يەر يۈزىدىكى بارلىق ئەل-يۇرتلار نەسلىڭنىڭ نامى بىلەن ئۆزلىرى ئۈچۈن بەخت-بەرىكەت تىلەيدۇ، ــ دېدى
[22:18 يارىتىلىش]
ئەگەر سىز «يەر يۈزىدىكى مىللەتلەر» نىڭ بىرىگە تەۋە بولسىڭىز (ھەمدە شۇنداق قىلىسىز!) بۇ سىزنى ئەندىشىگە سالىدۇ ، چۈنكى ۋەدە شۇكى ، سىز ئاللاھنىڭ ئۆزىدىن «بەخت» ئالالايسىز! بۇ ئەرزىمەسمۇ ؟! ئىبراھىم بىلەن ئىيسانىڭ ھېكايىلىرىنىڭ ئوتتۇرىدىكى ئۇلۇنۇش بىزگە قانداق بەخت ئاتا قىلىدۇ؟ بىزگە نېمىشقا بەخت ئاتا قىلىدۇ ؟ ئىبراھىمنىڭ «تۆلەم» قىلىنغانلىقىنى بىلىمىز، ئەمما بۇنىڭدىن باشقا يىپ ئۇچى بىزگە بېرىلمىگەن. ئىنجىلنىڭ خۇلاسىسىنى تەپسىلىي كۆرۈش ئۈچۈن بۇ يەرنى بىسىڭ . بولمىسا ، بىز مۇسانىڭ ئالامەتلىرى بىلەن داۋاملاشتۇرىمىز ، ئۇلار بىز ئۈچۈن بۇ سوئاللارنى ئايدىڭلاشتۇرىدۇ
ئەمما مەن شۇنى كۆرسىتىپ ئۆتمەكچىمەنكى ، بۇ يەردىكى «ئەۋلاد» سۆزى يەككە ھالەتتە. ئۇ نۇرغۇن ئەۋلادلار ياكى خەلقلەرگە ئوخشاش «ئەۋلاد» ئەمەس. بەخت تىلەش ۋەدىسى ئىبراھىمدىن كەلگەنيەككە «ئەۋلاد» ئارقىلىق ؛ يەنى «ئۇ» دىگەنگە ئوخشاش ئىپادىلەنگەن. بەخت نۇرغۇن كىشىلەر ياكى بىر توپ كىشىلەر ئارقىلىق بولمايدۇ. بۇ بىزگە ئادەم ئەلەيھىسسالامنىڭ «ئەۋلادلىرى» نى ئەسلىتىدۇ . مۇسانىڭ پاسخا بايرىمى بەلگىسى بىزنىڭ ئۇنى تېخىمۇ چۈشىنىشىمىزگە ياردەم قىلىدۇ